Bir Dozla Başlıyor, Kısır Döngüye Dönüşüyor: Burun Spreyi Bağımlılığına Dikkat!

Bir Dozla Başlıyor, Kısır Döngüye Dönüşüyor: Burun Spreyi Bağımlılığına Dikkat!

Anlık rahatlama sağlayan burun spreyleri, bilinçsiz kullanımda "Rhinitis Medicamentosa" adı verilen kronik tıkanıklığa yol açıyor. Uzmanlar uyarıyor: 5 günden fazla kullanım, burnun doğal mekanizmasını bozarak sizi sprey şişesine mahkûm edebilir.

Haber Merkezi / 2 Ocak 2026 – Soğuk algınlığı ve alerjik reaksiyonların arttığı 2026 kış sezonunda, eczanelerde en çok talep gören ürünlerin başında burun spreyleri geliyor. Ancak "masum" görülen bu ilaçlar, doğru kullanılmadığında psikolojik ve fiziksel bir bağımlılığı beraberinde getiriyor.

1. "Rebound Etkisi": Rahatlatırken Tıkayan Tuzak

Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanlarının 2026 yılındaki güncel uyarılarına göre, piyasada "dekonjestan" olarak bilinen damar büzücü spreylerin kontrolsüz kullanımı ciddi bir sağlık sorununa dönüşmüş durumda.

• Mekanizma Nasıl İşliyor? Sprey, burun etlerini büzerek yolu açıyor. Ancak etkisi geçtiğinde vücut tepki olarak damarları daha fazla genişletiyor.
• Bağımlılık Döngüsü: Hasta tekrar tıkanınca tekrar sprey sıkıyor. Zamanla burun dokusu sprey olmadan nefes alamaz hale geliyor. Uzmanlar, bu durumun 5-7 günden fazla kullanımda başladığını belirtiyor.

2. Küresel Veriler: "Sprey Bağımlılığı" Artışta

Dünya genelinde yapılan son araştırmalar (2025-2026 verileri), burun spreyi suistimalinin (overuse) toplum sağlığı üzerindeki etkisini gözler önüne seriyor:

• Dünya Geneli: ABD ve Avrupa'daki KBB kliniklerine başvuran kronik burun tıkanıklığı vakalarının yaklaşık %15'inin aşırı sprey kullanımına bağlı "Rhinitis Medicamentosa" olduğu tahmin ediliyor.
• Türkiye Verileri: Türkiye'de dekonjestan sprey satışları son bir yılda artış gösterirken, uzmanlar hastaların çoğunun bu ilaçları doktor reçetesi olmadan, "eş-dost tavsiyesiyle" kullandığına dikkat çekiyor.

3. Sadece Tıkanıklık Değil: Diğer Riskler Neler?

Uzun süreli kullanımın faturası sadece "nefes alamamak" değil. 2026 yılındaki klinik çalışmalar şu riskleri vurguluyor:

• Doku Hasarı: Burun mukozasının kalıcı olarak kuruması ve kanamalar.
• Koku Kaybı: Mukozadaki bozulma nedeniyle koku alma duyusunun zayıflaması.
• Sistemik Etkiler: Aşırı doz kullanımında çarpıntı, yüksek tansiyon ve uyku bozuklukları.

Uzman Reçetesi: Bağımlılıktan Nasıl Kurtulunur?

Uzmanlar, bağımlı hale gelmiş hastalar için şu yol haritasını öneriyor:

1. Süreyi Aşmayın: Dekonjestan spreyleri asla 5 günden fazla kullanmayın.
2. Alternatiflere Yönelin: Deniz suyu veya izotonik/hipertonik tuzlu su spreyleri bağımlılık yapmaz, bunları tercih edin.
3. Kademeli Bırakma: Eğer bağımlıysanız, doktor kontrolünde kortizonlu spreylerle bu süreci "rebound" etkisi yaşamadan atlatabilirsiniz.
4. Altta Yatan Sebebi Çözün: Tıkanıklığın sebebi kemik eğriliği (deviasyon) veya et büyümesi ise sprey sadece sorunu maskeler; kalıcı çözüm için muayene olun.

onkhaber.com Hatırlatması: Sağlık şakaya gelmez. Burun spreyi kullanmadan önce mutlaka bir uzmana danışın ve prospektüsteki kullanım süresine sadık kalın.